Longevity คืออะไร? เคล็ดลับการมีชีวิตยืนยาวอย่างมีคุณภาพ

หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า Longevity คือ การมีอายุยืนยาว ซึ่งไม่ใช่แค่การมีชีวิตไปเรื่อย ๆ ให้เวลาผ่านรอวันจากไป แต่คือการ “ใช้ชีวิต” ที่เต็มไปด้วยสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดีควบคู่กันตลอดการเดินทางในถนนชีวิต รู้ใจจะพาไปทำความเข้าใจว่าต้องทำอย่างไรให้มีอายุยืนยาวอย่างมีคุณภาพ และดูแลอายุขัยคนไทยให้ยืนยาวกว่าเดิม พร้อมเคล็ดลับในการกินอย่างไรให้สุขภาพดี ชีวิตยืนยาว

สนใจอ่านแค่บางเรื่อง ก็เลือกได้เลย!

• Longevity คืออะไร?
• ทำไม Longevity จึงสำคัญในยุคปัจจุบัน?
• ปัจจัยอะไรบ้าง ที่ส่งผลต่ออายุยืนยาว?
• แล้วต้องทำยังไง เราถึงมีอายุยืนยาวอย่างมีคุณภาพได้บ้าง?

Longevity คืออะไร?

ในทางการแพทย์ Longevity คือ การใช้ความรู้ วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีเพื่อช่วยให้มนุษย์มีชีวิตยืนยาวขึ้น พร้อมสุขภาพที่ดี จุดประสงค์ไม่ใช่แค่เพิ่มจำนวนปีที่มีชีวิตอยู่ แต่ยังเหมารวมถึงการ “เพิ่มคุณภาพของปีเหล่านั้น” ด้วย ซึ่งนักวิจัยได้ทำการแบ่งความหมายของ Longevity ออกเป็น 3 ส่วนสำคัญ ดังนี้

1. ยืดอายุขัย (Lifespan) ทำให้มีชีวิตยาวนานขึ้น
2. ยืดช่วงสุขภาพดี (Healthspan) เพื่อให้ชีวิตที่ยาวนานขึ้น อยู่อย่างสุขภาพดีและแข็งแรง
3. ชะลอหรือย้อนกระบวนการเสื่อมของร่างกาย (Aging reversal) ทำให้ร่างกายแก่ช้าลง

ทำไม Longevity จึงสำคัญในยุคปัจจุบัน?

จากสถิติการสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567 พบว่า “ผู้สูงอายุในไทย (ประชากรที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป) มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง เป็นร้อยละ 20 ของประชากรทั้งหมดในปี 2567” เรียกได้ว่าเป็นสังคมสูงวัยสมบูรณ์ (Aged Society) และในปี 2568 คนไทยมีอายุขัยเฉลี่ยประมาณ 78.1 ปี โดยเพศชาย 73.5 ปี และเพศหญิง 80.5 ปี เห็นได้ว่าคนไทยเองก็มีชีวิตที่ยืนยาว ดังนั้นการเตรียมความพร้อมให้มีชีวิตยืนยาวอย่างมีคุณภาพจึงเป็นสิ่งสำคัญ

(ที่มา: สำนักงานสถิติแห่งชาติ)

ในขณะเดียวกันกลุ่มคนรุ่นใหม่ก็ยังต้องเผชิญกับความเครียด มลภาวะ และพฤติกรรมประจำวันที่ไม่ดี เช่น การนอนน้อย รับประทานอาหารแปรรูปขั้นสูงบ่อย ๆ และการออกกำลังกายน้อย สิ่งเหล่านี้ล้วนส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาว การมี Body Age (อายุร่างกาย) ที่แข็งแรงและอ่อนเยาว์กว่าปีเกิดจริง จึงเป็นเป้าหมายใหม่ที่หลายคนเกิดความสนใจ

ปัจจัยอะไรบ้างที่ส่งผลให้อายุยืนยาว?

การมีอายุยืนยาวไม่ใช่แค่เรื่องของโชคชะตา แต่ยังขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น พันธุกรรม พฤติกรรมที่ดีต่อสุขภาพ ผลกระทบจากสิ่งแวดล้อม/มลภาวะ และสุขภาพจิต ซึ่งแต่ละปัจจัยมีรายละเอียดที่น่าสนใจดังนี้

1. ปัจจัยทางพันธุกรรมและครอบครัว

งานวิจัยระบุว่าผลของพันธุกรรมมีผลต่อ Longevity ประมาณ 20-30% โดยเฉพาะยีนส์ที่เกี่ยวข้องกับการซ่อมแซมเซลล์และระบบภูมิคุ้มกัน หากคนในครอบครัวมีแนวโน้มอายุยืน ลูกหลานก็มีโอกาสมีอายุขัยยาวขึ้นด้วยเช่นกัน

2. พฤติกรรมที่ดีต่อสุขภาพ

• การออกกำลังกาย: ทั้งแบบเวทเทรนนิ่งและแอโรบิก ช่วยชะลอความเสื่อมของระบบต่าง ๆ ในร่างกาย เสริมสร้างกล้ามเนื้อและกระดูก
• การรับประทานอาหาร: หากกำลังสงสัยว่ากินอย่างไรให้สุขภาพดี ชีวิตยืนยาว? ตอบตรงนี้เลยว่ากินอาหารแบบเมดิเตอร์เรเนียน ที่อุดมไปด้วยผัก ผลไม้ ถั่ว ธัญพืช และไขมันดีอย่างน้ำมันมะกอก
• การนอนหลับ: นอนหลับให้เพียงพอและหลับอย่างมีคุณภาพ ส่งผลโดยตรงต่อฮอร์โมน การฟื้นฟูเซลล์ และระบบภูมิคุ้มกัน

3. ผลกระทบจากสิ่งแวดล้อมและมลภาวะ

ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าสิ่งแวดล้อมรอบตัวส่งผลกระทบอย่างมาก ตัวอย่างเช่นฝุ่น PM2.5 ที่มาประจำในทุกหน้าหนาวของไทย เจ้าฝุ่นนี้ส่งผลกระทบกับเรามากกว่าที่คิด ตามรายงานสถิติผลกระทบของฝุ่น PM2.5 ที่มีผลกระทบกับสุขภาพของคนไทยกว่า 3.3 ล้านคนในปี 2567 โดยมีทั้งโรคผิวหนัง (1.3 ล้านคน) โรคตาอักเสบ (1.1 ล้านคน)  โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (7 แสนคน)  และโรคหัวใจและหลอดเลือด (6.7 หมื่นคน)

(ที่มา: สถานการณ์มลพิษสิ่งแวดล้อมและผลกระทบต่อสุขภาพ; นพ. สมเกียรติ ศิริรัตนพฤกษ์)

4. สุขภาพจิตและความสัมพันธ์ทางสังคม

การมีจิตใจที่สงบ มีความสุข และมีเพื่อนฝูงหรือครอบครัวที่สนับสนุน รวมถึงสามารถจัดการความเครียดได้ดี มีความเชื่อมโยงกับอัตราการตายที่ต่ำลง ทั้งนี้ ความเครียดเรื้อรังเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่อโรคเรื้อรังหลายชนิด การบริหารจัดการอารมณ์และความเครียดจึงมีความสำคัญ

แล้วต้องทำยังไง เราถึงมีอายุยืนยาวอย่างมีคุณภาพได้บ้าง?

ดร. Fernando Torres-Gil จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ลอสแองเจลิส (UCLA) กล่าวว่า “การมีชีวิตยืนยันนั้นจำเป็นต้องมีการวางแผน เพื่อหลีกเลี่ยงโรคเรื้อรัง ด้วยการปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตให้ดีขึ้น ยิ่งเริ่มทำได้เร็วเท่าไหร่ ก็ยิ่งสามารถรักษานิสัยการดูแลสุขภาพที่ดีไปได้ยาวนานขึ้น” (ที่มา: thestandard.co.th)

รับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ

การทานอาหารที่มีประโยชน์ เช่น ผัก ผลไม้ และธัญพืช รวมถึงการลดการบริโภคอาหารที่มีน้ำตาลและไขมันสูง เป็นวิธีที่ช่วยให้ร่างกายสามารถทำงานได้ดีและรักษาสมดุล

ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

ไม่ว่าจะเป็นการเดิน วิ่ง ปั่นจักรยาน หรือโยคะ ล้วนช่วยเสริมสร้างกล้ามเนื้อและกระตุ้นการทำงานของระบบต่าง ๆ ในร่างกาย รวมถึงการรักษาสุขภาพหัวใจและปอด

ดูแลจิตใจ

การดูแลสุขภาพจิตสำคัญไม่แพ้สุขภาพร่างกาย การทำสมาธิหรือการใช้เวลาทำสิ่งที่ทำให้มีความสุข เช่น การอ่านหนังสือ หรือการพักผ่อน สามารถช่วยลดความเครียดและทำให้จิตใจแข็งแรง

นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ

การนอนหลับที่มีคุณภาพสามารถช่วยฟื้นฟูร่างกาย และทำให้มีพลังในการทำกิจกรรมต่าง ๆ ในวันถัดไป แถมยังมีความสำคัญต่อการเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกัน และการนอนช่วยลดความเสี่ยงจากโรคต่าง ๆ ได้อีกด้วย

มีความสัมพันธ์ที่ดี

ความสัมพันธ์ที่ดีกับครอบครัวและเพื่อน และสามารถช่วยเสริมสร้างความสุขในชีวิต และลดความเครียด ซึ่งมีผลดีต่อทั้งสุขภาพจิตและสุขภาพร่างกาย

เมื่อเข้าใจอย่างเจาะลึกแล้วว่า Longevity คืออะไร ก็คงจะเห็นแล้วว่าการมีถนนชีวิตที่ยืนยาวขึ้น ไม่ใช่เรื่องยากหรือเป็นเรื่องไกลตัว รวมถึงไม่ใช่เรื่องของผู้สูงอายุเพียงอย่างเดียวเท่านั้น แต่ Healthspan เป็นเรื่องของทุกคน ไม่ว่าจะอยู่ในช่วงอายุใด เพราะสุขภาพที่ดีในอนาคตของคุณเริ่มต้นจากทุกการตัดสินใจในวันนี้

​​สามารถติดตามข่าวสาร สาระความรู้ เกี่ยวกับรถยนต์ มอเตอร์ไซค์ ด้านสุขภาพ รวมถึงเกร็ดความรู้เกี่ยวกับ​ประกันภัย​ต่าง ๆ ได้ที่ Facebook Page: Roojai หรือ​เพิ่มเพื่อนทาง LINE​ ได้เลย (Official LINE ID: @roojai)

คำจำกัดความ

สังคมสูงวัยสมบูรณ์	สังคมที่มีสัดส่วนประชากร อายุ 60 ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ 20 ของประชากรทั้งหมด (หรือ อายุ 65 ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ 14)
อายุขัย	จำนวนปีโดยเฉลี่ยที่บุคคลคาดว่าจะมีชีวิตอยู่ได้ โดยอิงจากสถิติการเสียชีวิตของประชากรในช่วงเวลาหนึ่งๆ
อัตราการตาย	สัดส่วนของจำนวนผู้เสียชีวิตทั้งหมดในประชากรต่อจำนวนประชากรทั้งหมดในช่วงเวลาหนึ่งๆ